De meeste mensen behandelen frustratie als een storing. Iets wat weg moet, liefst zo snel mogelijk. Je ademt er even doorheen, je zet er wat muziek bij, je neemt je voor er niet zo'n punt van te maken.
Dat is zonde, want frustratie is een van de meest informatieve signalen die je hebt.
Frustratie staat ergens voor. Je wilt iets wat niet lukt, of je bent iets aan het doen wat niet klopt.
Ruzie maken levert niets op
Je kunt op twee manieren met frustratie omgaan. Je kunt ertegen vechten — jezelf voorhouden dat je je niet zo moet aanstellen, dat anderen het zwaarder hebben, dat dit erbij hoort. Dat werkt zolang je energie hebt, en het lost niets op.
Of je kunt hem onderzoeken. Dan wordt hij ineens interessant.
De vraag is niet "hoe kom ik hier vanaf", maar "waar wijst dit naar". En daar zit bijna altijd iets bruikbaars.
Een voorbeeld uit de praktijk
Jeroen heeft jarenlang getennist. En jarenlang gefrustreerd. Elke wedstrijd weer die irritatie, dat gevoel dat het niet ging zoals het moest, dat gedoe met zichzelf op de baan.
De gebruikelijke oplossing zou zijn: meer trainen, mentale coaching, jezelf leren beheersen op de baan.
Wat hij deed was iets anders. Hij is gestopt met tennis en gaan surfen.
Dat klinkt als opgeven. Het was het tegenovergestelde. De frustratie wees niet op een gebrek aan techniek of discipline — hij wees erop dat de activiteit zelf niet klopte. Zodra dat duidelijk was, was de oplossing simpel.
Soms is dat het hele antwoord. Maar je vindt het alleen als je durft te onderzoeken in plaats van door te bijten.
Drie soorten frustratie
Ze wijzen niet allemaal dezelfde kant op.
1. Frustratie omdat iets nog niet lukt
Dit is de gezonde variant. Je bent iets aan het leren, het gaat langzamer dan je wilt, en je baalt. Hier is doorzetten het juiste antwoord. Deze frustratie neemt af naarmate je beter wordt.
2. Frustratie omdat je iets doet wat niet bij je past
Deze neemt niet af. Hij komt elke keer terug, ongeacht hoeveel je oefent. Dat is het signaal: het ligt niet aan je vaardigheid maar aan de keuze. Dit is de tennis-variant.
3. Frustratie die eigenlijk over iets anders gaat
Je ontploft over de vaatwasser en het gaat niet over de vaatwasser. Er ligt iets onder dat je nog niet hebt aangeraakt. Hier is de frustratie een deurtje, geen probleem.
Hoe je hem onderzoekt
Niet op het moment zelf — dan ben je te ver in het gevoel. Doe het achteraf, rustig:
- Wat gebeurde er precies? Feitelijk, zonder oordeel. Wie zei wat, wat deed je lijf.
- Wat wilde ik dat niet lukte? Er zit altijd een wens onder. Benoem hem.
- Komt dit vaker voor? Eén keer is een incident. Elke week is een patroon.
- Als dit een patroon is — waar wijst het naar? Naar iets wat je nog moet leren, of naar iets wat je moet loslaten?
Die laatste vraag is de belangrijkste, en meestal weet je het antwoord sneller dan je wilt toegeven.
Wat het oplevert
Onderzocht worden verandert frustratie van een last in informatie. En het heeft een neveneffect dat je niet zelf merkt: je wordt een fijner mens om in de buurt te zijn.
Frustratie blijft namelijk niet binnen. Hij komt eruit als kortaf reageren, als sfeer, als een ontlading over iets kleins. Zit jij in lekker vaarwater, dan voelt je omgeving dat als eerste.
Dat is de reden dat dit werk zelden alleen over jou gaat.