In elk vliegtuig krijg je dezelfde instructie: zet bij drukverlies eerst je eigen zuurstofmasker op, daarna dat van het kind naast je.
Bijna iedereen vindt dat logisch in een vliegtuig, en bijna niemand past het toe in zijn eigen week.
De volgorde die iedereen omdraait
Vraag mensen wat ze willen bereiken en je hoort meestal iets over een ander. Een betere partner zijn. Er zijn voor de kinderen. Het team niet laten zitten. Een goede vriend zijn.
Dat zijn mooie doelen. Maar ze staan allemaal aan het eind van een keten die ergens moet beginnen, en dat begin wordt bijna altijd overgeslagen.
Je kunt pas een goede vriend voor een ander zijn als je het voor jezelf bent.
Niet omdat zelfzorg belangrijker is dan zorg voor anderen. Maar omdat wat je niet hebt, je niet kunt geven. Iemand die leeg is, is niet aanwezig — die is er fysiek en verder nergens.
Hoe het eruitziet als de volgorde omgekeerd is
Je herkent het aan een paar dingen:
- Je bent thuis wel aanwezig maar niet bereikbaar. Je hoort het gesprek en je doet niet mee.
- Je lont wordt korter, en het gaat om dingen die er niet toe doen.
- Je zegt ja terwijl je nee voelt, en bent daarna geïrriteerd op degene die het vroeg.
- Je hebt het idee dat je constant iets inhaalt.
Wat je dan meestal doet, is harder je best doen voor de ander. Meer geven, meer regelen, meer aanwezig proberen te zijn. En dat maakt het erger, want de bron waar je uit put wordt niet aangevuld.
Waarom dit geen egoïsme is
Dit is het punt waar mensen blokkeren. Tijd voor jezelf nemen voelt als iets afpakken van de mensen om je heen.
In de praktijk gebeurt het omgekeerde. Frustratie en onrust blijven niet netjes binnen. Ze komen eruit — als kortaf reageren, als afwezigheid, als een sfeer die iedereen voelt en niemand benoemt. Je omgeving betaalt de rekening van jouw lege accu, of je dat nu wilt of niet.
Andersom werkt het net zo. Als jij meer in lijn bent met jezelf, merkt je omgeving dat als eerste. Vaak eerder dan jij het zelf doorhebt.
Wij werken bijna nooit met het gezin of het team van iemand. We werken met die ene persoon. En het effect komt vanzelf bij de rest terecht.
Wat "je eigen masker" concreet betekent
Het gaat zelden om grote dingen. Het gaat om de basis die je overslaat zodra het druk wordt.
- Slaap. Het eerste dat sneuvelt en het meeste dat kost. Bijna alles is beter houdbaar met een uur meer.
- Iets fysieks. Bewegen, koude, buiten zijn. Wat vastzit in je hoofd komt vaak pas los als je lichaam beweegt.
- Een moment zonder input. Niet je telefoon, niet een podcast. Gewoon stil, ook al is het vijf minuten.
- Iets waar je energie van krijgt en dat nergens toe dient. Dit is de moeilijkste. Volwassen mensen schrappen als eerste wat geen doel heeft, en dat is precies wat hen overeind hield.
De vraag die het meestal opent
Als je niet weet waar je moet beginnen, is dit een goede: wanneer was ik voor het laatst een goede vriend voor mezelf?
Niet: wanneer heb ik iets leuks gedaan. Maar: wanneer heb ik tegen mezelf gepraat zoals ik tegen een vriend zou praten die het zwaar had? Wanneer heb ik mezelf iets gegund zonder er eerst iets voor te moeten presteren?
Voor veel mensen is het antwoord op die vraag ongemakkelijk lang geleden. Daar begint het werk.